ဟံသာဝတီကို လွမ်းနေရုံနဲ့ နိုင်ငံပြန်မရနိုင်

သမိုင်းကို 'နိုင်ငံရေးအမွေအနှစ်' အဖြစ် ဘယ်လိုပြောင်းမည်နည်း။

မွန်လူမျိုးတို့၏ နှလုံးသားထဲတွင် "ရွှေဟင်္သာ" ဟူသော အမှတ်အသားသည် ဂုဏ်ယူစရာသင်္ကေတတခု ဖြစ်သကဲ့သို့ နာကျင်စရာ သမိုင်းဒဏ်ရာတခုလည်း ဖြစ်နေဆဲဖြစ်သည်။ အရှေ့တောင်အာရှ၏ ယဉ်ကျေးမှုရှေ့ဆောင်ဖြစ်ခဲ့ပြီး၊ တရာ့တပါးသော မြို့ခံမင်းဆက်များဖြင့် ထည်ဝါခဲ့သော ဟံသာဝတီခေတ်ကို လွမ်းဆွတ်ခြင်းသည် မွန်အမျိုးသားရေးစိတ်ဓာတ်၏ အရင်းအမြစ်ဖြစ်သည်။ သို့သော် ထိုအတိတ်ကို တမ်းတနေရုံသက်သက်ဖြင့် လက်ရှိရင်ဆိုင်နေရသော စစ်အာဏာရှင်စနစ်နှင့် မဟာလူမျိုးကြီးဝါဒကို တွန်းလှန်နိုင်မည် မဟုတ်ပေ။

သမိုင်းဟူသည် ပြန်သွားရမည့် နေရာမဟုတ်ဘဲ ရှေ့ဆက်ရမည့်လမ်းအတွက် လောင်စာဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ကျွန်ုပ်တို့သည် ၁၇၅၇ ခုနှစ် ဟံသာဝတီနိဂုံးကို "ရှုံးနိမ့်မှုမှတ်တမ်း" အဖြစ်သာမက "နိုင်ငံရေးအမွေအနှစ်" အဖြစ် သင်ခန်းစာယူကာ ခေတ်သစ်ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရေစီ တော်လှန်ရေးအတွက် ပြန်လည်အသုံးချကြရမည် ဖြစ်သည်။

(၁) ၁၇၅၇ ခုနှစ်၏ သင်ခန်းစာ

သမိုင်းဆရာ Ashley South က ၁၇၅၇ ခုနှစ်တွင် အလောင်းဘုရား ဦးအောင်ဇေယျက ဟံသာဝတီကို ဖျက်ဆီးခဲ့ခြင်းသည် မွန်လူမျိုးတို့အတွက် အကြီးမားဆုံးသော စိတ်ဒဏ်ရာ ဖြစ်ခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။ ထိုစဉ်က ကျူးလွန်ခဲ့သော လူသတ်ပွဲများနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဖျက်ဆီးခံရခြင်းများကြောင့် မွန်တို့သည် မိမိကိုယ်ကို မွန်ဟုပင် မပြောရဲသည့် အခြေအနေသို့ ရောက်ခဲ့ရသည်။ ဤအချက်သည် "ပြင်ပရန်သူ၏ ရက်စက်မှု" ကို ပြသနေသည်။

သို့သော် နောက်ထပ်အရေးကြီးသော ရှုထောင့်တစ်ခုကို မီးမောင်းထိုးပြရမည်။ ယင်းမှာ "အတွင်းစည်းလုံးညီညွတ်မှု ပြိုကွဲခြင်း" ဖြစ်သည်။ ဟံသာဝတီပျက်သုဉ်းချိန်တွင် မွန်ခေါင်းဆောင်များသည် မိမိတို့၏စစ်သူကြီး ဒလပန်းကို မယုံကြည်ဘဲ ရာထူးမှ ဖယ်ရှားခဲ့ခြင်း၊ ပြင်သစ်မဟာမိတ်များက လက်နက်ကြီးပစ်ကူပေး၍ ရန်ကုန် (ဒဂုံ) ကို တက်သိမ်းရန် အကြံပြုချက်ကို သတ္တိရှိရှိ မဆုံးဖြတ်ရဲခဲ့ခြင်း စသည့် ခေါင်းဆောင်မှုအားနည်းချက်များ ရှိခဲ့သည်။ ရန်သူကို လျှော့တွက်ခြင်းနှင့် မိမိအချင်းချင်း သံသယဝင်ခြင်းသည် ပြင်ပရန်သူ၏ ဓားသွားထက် ပို၍ ကြောက်စရာကောင်းကြောင်း ၁၇၅၇ ခုနှစ်က သက်သေပြခဲ့သည်။ ဤသည်မှာ ယနေ့ခေတ် တော်လှန်ရေးအတွက် ကြီးမားသော သင်ခန်းစာဖြစ်သည်။ ရန်သူ၏ ရက်စက်မှုကိုသာ ထောက်ပြနေပြီး မိမိတို့ကြားက သွေးကွဲမှု၊ မူဝါဒမပြတ်သားမှုများကို မပြင်ဆင်နိုင်ပါက သမိုင်းသည် ထပ်မံ၍ အမှားကျော့ပေလိမ့်မည်။

(၂) မဏ္ဍလစနစ်မှသည် ဖက်ဒရယ်စနစ်ဆီသို့

မွန်တို့ ဂုဏ်ယူသော "တရာ့တပါးသော မင်းဆက်" သို့မဟုတ် ၃၂ မြို့စားနယ်မြေစနစ်၏ အခြေခံမှာ ရှေးခေတ်အရှေ့တောင်အာရှ၏ မဏ္ဍလနိုင်ငံရေးစနစ် ဖြစ်သည်။ ထိုခေတ်က နိုင်ငံတော်ဟူသည် ယနေ့ခေတ်ကဲ့သို့ တိကျသော နယ်နိမိတ်မျဉ်းများ မရှိဘဲ၊ ဘုန်းကံကြီးမားသော ဘုရင်တပါး၏ ဩဇာလွှမ်းမိုးမှုအောက်တွင် တည်ရှိခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။

ယနေ့ ၂၁ ရာစုတွင် ကျွန်ုပ်တို့ တည်ဆောက်ရမည့် နိုင်ငံသည် ရှေးခေတ်ဘုရင်စနစ်ကို ပြန်လည်အသက်သွင်းခြင်း မဟုတ်ပါ။ မွန်အမျိုးသားရေးဝါဒသည် အတိတ်က ဘုန်းတော်ကြီးဘုရားများကို ပြန်လည်မျှော်လင့်နေခြင်း မဖြစ်သင့်ပေ။ ယင်းအစား ခေတ်မီသော ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရေစီပြည်ထောင်စုကို တည်ဆောက်ရန်ဖြစ်သည်။ ထိုစနစ်တွင် မွန်လူမျိုးတို့သည် မိမိကံကြမ္မာ မိမိဖန်တီးခွင့်ရှိရမည်ဖြစ်ပြီး၊ အခြားသော တိုင်းရင်းသားများနှင့် တန်းတူညီမျှ ယှဉ်တွဲနေထိုင်ရမည် ဖြစ်သည်။ "ရွှေဟင်္သာ၏ ခေတ်ကို ပြန်လိုချင်သည်" ဟူသော စကားရပ်ကို "မွန်တို့၏ ကိုယ်ပိုင်ပြဋ္ဌာန်းခွင့်နှင့် ယဉ်ကျေးမှုလွတ်လပ်ခွင့်ကို ခေတ်သစ်နည်းလမ်းဖြင့် ပြန်ယူမည်" ဟု အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုရပါမည်။

(၃) လွမ်းဆွတ်မှုထောင်ချောက်မှ ရုန်းထွက်ခြင်း

မွန်နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားမှုများတွင် မကြာခဏတွေ့ရသည်မှာ အတိတ်ကို တမ်းတလွန်းအားကြီးပြီး လက်တွေ့နိုင်ငံရေးတွင် အားနည်းသွားခြင်း ဖြစ်သည်။ ရာမညစာတမ်းတွင် ဖော်ပြထားသကဲ့သို့ မွန်ခေါင်းဆောင်များသည် သမိုင်းတလျှောက် ပြင်ပအင်အားစုများ (ပေါ်တူဂီ၊ ပြင်သစ်၊ အင်္ဂလိပ်) ကို အားကိုးခဲ့ကြသော်လည်း ထိုနိုင်ငံခြားသားများက မွန်တို့၏ အကျိုးစီးပွားထက် ၎င်းတို့၏အကျိုးကိုသာ ကြည့်ခဲ့ကြသည်။

၁၉၉၀ ပြည့်လွန်နှစ်များက ထိုင်းနိုင်ငံ၏ "အပြုသဘောဆောင်သော ထိတွေ့ဆက်ဆံရေး" မူဝါဒကြောင့် မွန်တော်လှန်ရေး အကျပ်အတည်းဆိုက်ခဲ့သည်။ ရတနာဓာတ်ငွေ့ပိုက်လိုင်း အကျိုးစီးပွားကြောင့် ထိုင်းအစိုးရသည် မွန်တို့ကို အပစ်ရပ်ရန် ဖိအားပေးခဲ့ပြီး ဒုက္ခသည်များကို အတင်းအကျပ် နေရပ်ပြန်ပို့ခဲ့သေးသည်။ ဤသည်မှာ ပြည်ပအင်အားကို အလွန်အကျွံ မျှော်ကိုးခြင်း၏ အန္တရာယ်ဖြစ်သည်ဟု ထပ်မြင်ရလိမ့်မည်။ ထို့ကြောင့် မွန်တော်လှန်ရေးသည် "အတိတ်က ဘယ်လောက်ကြီးကျယ်ခဲ့လဲ" ဆိုသည့် ဂုဏ်ယူမှုတခုတည်းဖြင့် မလုံလောက်ပေ။ လက်ရှိ ကမ္ဘာ့နိုင်ငံရေး၊ ဒေသတွင်း စီးပွားရေးအကျိုးစီးပွားများနှင့် မြန်မာ့နိုင်ငံရေးအလှည့်အပြောင်းများကို မျက်ခြေမပြတ် သုံးသပ်နိုင်သော ဝေဖန်ပိုင်းခြားတွေးခေါ်မှု လိုအပ်ပါသည်။

 

ဘာကိုပြောချင်တာလဲ

သမိုင်းကြောင်းသည် မိမိတို့ကို ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုး မဖြစ်စေသင့်ပါ။ ကျွန်ုပ်တို့ ရပ်တည်ရမည့် ကျောရိုးသာဖြစ်သင့်ပါသည်။

• ၁၇၅၇ ၏ သင်ခန်းစာသည် "ညီညွတ်မှုမရှိလျှင် ပျက်စီးမည်" ဆိုသော သတိပေးချက် ဖြစ်သည်။
• ရှေးဟောင်းယဉ်ကျေးမှုသည် "ကျွန်ုပ်တို့သည် ကိုယ်ပိုင်ပြဋ္ဌာန်းခွင့်နှင့် ထိုက်တန်သော လူမျိုးဖြစ်သည်" ဆိုသည့် တရားဝင်မှုကို ပေးသည်။
• လက်ရှိတော်လှန်ရေးသည် ထိုအမွေအနှစ်များကို လက်နက်လုပ်ကာ အနာဂတ်ဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စုတွင် မွန်တို့၏ဂုဏ်သိက္ခာကို ပြန်လည်ရယူရန် ဖြစ်သည်။

ထို့ကြောင့် ဟံသာဝတီကို လွမ်းနေရုံဖြင့် နိုင်ငံပြန်မရနိုင်ပါ။ ဟံသာဝတီ ကျဆုံးရခြင်း၏ အကြောင်းရင်းမှန်ကို ရဲရဲဝံ့ဝံ့ သုံးသပ်ပြီး၊ ခေတ်နှင့်အညီ ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းထားသော နိုင်ငံရေး/စစ်ရေး မဟာဗျူဟာဖြင့်သာ ကိုယ့်ကြမ္မာကိုယ်ဖန်တီးခွင့်ကို တည်ဆောက်နိုင်မည် ဖြစ်သည်။